DİL BİLGİSİNDE KELİMELERE GETİRİLEN EKLER ÜZERİNE...
21 Şubat 2022, 10:58 
Bu haberi yazdır
Dil, derken biyolojideki “dil ”den söz etmeyeceğiz.
DİL BİLGİSİNDE KELİMELERE GETİRİLEN EKLER ÜZERİNE...
Dil, derken biyolojideki “dil ”den söz etmeyeceğiz. İnsanların birbirleriyle münasebetlerinin kurulmasına veya anlaşmalarına veya anlaşamamalarına yarayan seslerden oluşan “dil “den söz edeceğiz. Çok ayıntılı bir konu ama girişten sonra sadece eklerle ilgili bir kısımdan söz edip bitireceğiz.
Dil için “Tabii bir vasıta, Canlı bir varlık, Gizli anlaşmalar sistemi, Sosyal ve millî bir kurum nitelemeleri yapılır. Bunlara hayır demek elbette mümkün değildir.
Tabii bir vasıta, bilinen bir ustası yok. Canlı bir varlık, “Karasaban “ kelimesinin öldüğünü söyleyemesek de çok ihtiyar olduğunu söylemek abes olmaz. Kadim sözlüklerde yazılı olduğu halde bu gün kullanmadığımız kelimeler, karşılığı olan varlıkların yok olması neticesinde kullanılmamaktadırlar, ölüdürler.
Divan_ı Lügatit Türk’te kullanılan kelimelerden de örnek vereyim. “Mah” kelimesinin o zaman ki manası birine bir şey verileceği zaman, Şimdi söylediğimiz, “buyurun “kelimesinin yerine kullanılıyordu. BU gün yok. Mevta. Bugün, nasıl olsa Türkçedir diyerek kullanılmaya kalkılsa kötü olur zira Karadeniz bölgemizde Samsun’un köylerinde, belki başka yerlerde de vardır. Köpeklerin yal dökme yerine(yalak), yal döküldükten sonra yalak başında olmayan köpeklerin yal yemelerini sağlamak için “Mah “kelimesi, köpeklerin duyacağı ses desibelinde üç defa söylenerek, köpekler yala çağrılır.
BU durumda birine bir nesne verirken mah demenin doğuracağı sonuçlar, mahkemede ve hasta hanede değerlendirilir. Mah kelimesi insanlar arası ilişki için çoktan ölmüştür.
Birbirine uak olmalarına rağmen aynı dilin konuşulması hatta bebeğin annesiyle aşikâr bir anlaşması yoktur. Buna rağmen anlaşıp giderler.
Dil sosyal ve milli bir kurumdur çünkü topluluklar arası bağı kurduğu gibi her milletin kendine özgü bir dili olmasından dolayı da millîdir.
Canlı olan dilin, ölmesi için dilin kullanıcılarının veya kelimelere medar olan unsurların yokluğu icap eder.
Dilin bu özelliklerine değindikten sonra değineceğim kısacık konuya giriş yapmış olduk.
Kullandığımız kelimeler ya fiildir ya isimdir veya edattır. İsim ve fiillerin kendillerine mahsus kökleri vardır. Uygun eklerle birebirlerinden türerler. Türemeye sebep ekler ya işlek ya da az işlek niteliklerindedir. ?mek, lik, -ler ekleri oldukça işlek, çok kullanılan eklerdir. İşlek olmayan eklerin hangileri olduğuna değinmeden sadece dil bilgisi metinlerinde adından söz edilmeyen az, çok az işlek bir ekten bahsedeceğim. Ola ki bil Dil hocası görür de bilimsel kaynaklara eklenmesine sebep olur.
Sayılabilecek kadar az miktarda kelimelerde kullanılan söz konusu ekimiz. ?nek’tir.
Örnekler: Ör-nek, der-nek, es-nek, kas-nak, değ-nek, göy-nek,
tır-nak, kır-nak, öde-nek. Bunlarda “Kırnak kelimesi de pek az kullanılırken göynek kelimesi halk ağızlarında kullanılmasına rağmen şehirlilerin dilinde ve lügatlerde “gömlek” oluvermiş. Halbuki halk dilindeki” göynek” sözlükteki gömlek kelimesinin karşılığı gibi görüşe de bu gömlek altına giyilerek kullanılan atlet ve benzeri eşyanın yerine kullanılır.
Bu çalışmamda az kullanılışlı olmasına rağmen dil bilgisi metinlerinde olmayan bu ek hakkında bilgi takdim etmiş oldum.
Şakir Albayrak
|
|
ÜSKÜDAR BELEDİYESİ’NDEN RAMAZAN AYINA KAPSAMLI HAZIRLIK
Üsküdar Belediyesi tarafından Ramazan ayına ilişkin hazırlıklar kapsamında iftar alanları kurulurken, Ramazan kolileri dağıtılmaya başlandı.
ÜSKÜDAR BELEDİYESİ’NDEN YKS’YE GİRECEK ÖĞRENCİLERE DESTEK
Sosyal Belediyecilik anlayışı adına Üsküdar Belediyesi, eğitim alanında yaptığı projelerle adından söz ettirmeye devam ediyor.
AK Parti Üsküdar Teşkilatı Bahçelievler Çalışmaları
AK Parti Üsküdar İlçe Başkanı Taha Sarıcaoğlu ve beraberindeki 6 ayrı ekip, geniş kapsamlı mahalle taramaları çerçevesinde Bahçelievler Mahallesi’nde saha çalışması gerçekleştirdi.
ÜSKÜDAR’DA SEVGİ PAZARI 2. KEZ KURULUYOR
Üsküdar Belediyesi, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da sevginin iyileştirici gücünü Sevgi Pazarı ile Üsküdar’a taşıyor.
KAYMAKAM ADEM YAZICI BAHÇELİEVLERDEYDİ
Üsküdar kaymakamı Adem Yazıcı sorumlu müdürleri ile beraber Bahçelievler mahallesi muhtarı Zekiye Hoca
ÜSKÜDAR ÇOCUK KÖYÜ YENİLENDİ VE ŞENLİKLERLE AÇILDI
Başkan Sinem Dedetaş: Çocuk Köyü’ndeki, 1200 metrekare büyüklüğünde çocuk oyun alanları ve yaklaşık 11 bin metrekarelik yeşil alanda iyileştirmeler yaptık.
ATA 2 ZÜBEYDE HANIM DURAĞININ YERİ DEĞİŞMELİ
Ata 2 site yönetimi ve mahalle muhtarımız Zekiye Hoca nın gündeme getirmesine rağmen ATA 2 Zübeyde Hanım durağı yıllar içinde ATA 2 den uzaklaştıkça uzaklaştı
KIZKULESİ ART GALLERY ÜSKÜDAR DA AÇILDI
Üsküdar merkezde Hakimiyeti Milliye Caddesinde bulunan Kançal iş merkezinin birinci katında 10 Ocak günü Kızkulesi Art Galeri açıldı.
Kamuda Dijital Tebligat dönemi Her vatandaşa zorunlu adres geliyor
Bu öneri yasalaştığında zarflara evlere ve muhtarlıklara gelen tebligatlar tarihe karışacak, her tebligat e posta ile ve mesajla gelecek. Çok geç kalmış bir yasa bu umarız hızla gerçekleşir.
GERÇEK EMEKLİ SAYISI 12.239.971 KİŞİ
Özgür Erdursun, 17 milyon olarak ifade edilen emekli sayısının aslında gerçeği yansıtmadığını belirterek gerçek rakamları açıkladı.
